Ziemia Konecka

Końskie jest najważniejszym ośrodkiem historycznym, kulturalnym oraz turystycznym Ziemi Koneckiej. Historia miejscowości sięga średniowiecza, a jej rozwój przez wieki związany był z rodami Odrowążów, Małachowskich i Tarnowskich. W 1748 roku Jan Małachowski uzyskał dla Końskich prawa miejskie od króla Augusta III. W tym okresie rozpoczęła się również budowa reprezentacyjnej rezydencji Małachowskich, której pozostałości do dziś są największą architektoniczną wizytówką miasta. Sercem Końskich jest zespół pałacowo-parkowy, obejmujący zabytkowy park oraz charakterystyczne budowle ogrodowe. Znajdują się tu m.in. Glorietta, Świątynia Grecka, Oranżeria Egipska, Domek Wnuczętów, altana i zabytkowe ogrodzenie z basztami. Szczególną uwagę zwraca Oranżeria Egipska, wzniesiona w 1825 roku według projektu Franciszka Marii Lanciego i nawiązująca swoją architekturą do sztuki starożytnego Egiptu. Drugim ważnym punktem na mapie miasta jest kolegiata pw. św. Mikołaja, której obecna bryła powstała w wyniku przebudów świątyni z przełomu XV i XVI wieku. W jej murach zachowały się cenne elementy wcześniejszej architektury, w tym późnoromański tympanon oraz późnogotyckie detale. W centrum Końskich zachowała się również historyczna zabudowa związana z lokacją miasta, w tym kamienice i budynki pamiętające czasy Małachowskich. Miasto jest także miejscem związanym z ważnymi wydarzeniami i postaciami polskiej historii, czego świadectwem są liczne pomniki, tablice pamiątkowe i miejsca pamięci. Końskie są jednocześnie centrum Ziemi Koneckiej i dobrym punktem wypadowym do poznawania całego regionu. Miasto otaczają rozległe kompleksy leśne, przez które prowadzą znakowane szlaki piesze i rowerowe. W najbliższej okolicy znajdują się atrakcyjne turystycznie i krajoznawczo miejscowości m.in. Piekło, Niebo, Sielpia, Stara Kuźnica, Modliszewice czy Kazanów.

Stąporków jest jednym z miejsc, które najlepiej pokazują przemysłowy charakter Ziemi Koneckiej. Historia miejscowości przez stulecia związana była z hutnictwem i przetwórstwem żelaza, a później także z przemysłem odlewniczym.

Stąporków warto jednak poznawać nie tylko jako miasto przemysłu. Jego okolice należą do obszarów o dużych walorach przyrodniczych. Miasto znajduje się w obrębie Konecko-Łopuszańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, obejmującego rozległe kompleksy leśne oraz źródliskowe obszary dopływów Pilicy, w tym Czarnej Koneckiej. W pobliżu znajduje się również Niekłań Wielki i rezerwat Skałki Piekło pod Niekłaniem – jeden z najbardziej charakterystycznych przyrodniczych zakątków Ziemi Koneckiej.

Warto również odwiedzić pobliski Odrowąż, jedną z najstarszych miejscowości tej części regionu. Znajduje się tam zabytkowy kościół pw. św. Jacka i Katarzyny, związany z historią rodu Odrowążów.

Gowarczów to niewielka miejscowość położona w północno-zachodniej części Ziemi Koneckiej. Ma długą historię sięgającą średniowiecza, a jej rozwój był związany między innymi z handlem i rzemiosłem. Jednym z najważniejszych zabytków jest kościół pw. św. Apostołów Piotra i Pawła wzniesiony w XVIII wieku.
Warto zobaczyć również kaplicę św. Rocha. Obiekt był związany z kultem św. Rocha, patrona chroniącego przed zarazami.
Gowarczów ma także ciekawe dziedzictwo archeologiczne — na wzgórzu znajduje się wczesnośredniowieczne grodzisko, zamieszkane około XI–XIII wieku. Na terenie gminy zachowały się również dawne parki dworskie w Giełzowie i Korytkowie oraz liczne inne obiekty historyczne.
Okolica jest atrakcyjna także pod względem przyrodniczym. Dużą część gminy zajmują lasy, a dolina Drzewiczki tworzy malowniczy krajobraz sprzyjający spacerom i turystyce rowerowej. Gowarczów może więc zainteresować zarówno osoby lubiące historię, jak i turystów szukających spokojnych, zielonych terenów.
Wizyta w Gowarczowie dobrze komponuje się z wycieczką po północno-zachodniej części Ziemi Koneckiej. To propozycja dla osób, które zamiast koncentrować się wyłącznie na największych atrakcjach, chcą odkrywać również mniejsze miejscowości i ich lokalne historie.

Radoszyce to jedna z najważniejszych miejscowości południowej części Ziemi Koneckiej. Jej historia sięga średniowiecza, a położenie na dawnych szlakach komunikacyjnych sprzyjało rozwojowi osady. Z czasem Radoszyce stały się miejscem, w którym spotykają się wątki historii państwowej, lokalnej tradycji i przemysłowego dziedzictwa regionu.

Szczególne miejsce w dziejach Radoszyc zajmują związki z polskimi monarchami. Miejscowość znajdowała się wśród królewskich dóbr, a tradycje te są dziś przypominane w przestrzeni miasta. Jednym z najnowszych przedsięwzięć turystycznych jest Aleja Królów, która ma przybliżać odwiedzającym królewskie związki Radoszyc i zachęcać do poznawania ich historii.

Radoszyce są również ważnym miejscem w historii polskich walk narodowowyzwoleńczych. To tutaj, 16 listopada 1794 roku, po klęsce insurekcji kościuszkowskiej, Tomasz Wawrzecki poddał swoje oddziały wojskom rosyjskim dowodzonym przez generała Suworowa. Wydarzenie to było jednym z ostatnich aktów powstania kościuszkowskiego.
W centrum miejscowości warto zwrócić uwagę na kościół pw. św. Piotra i Pawła. Radoszyce zachowały także ślady wielokulturowej przeszłości – wśród miejsc wskazywanych turystom znajdują się dawna synagoga, kirkut oraz ohel żydowski. Są one świadectwem obecności społeczności żydowskiej, która przez dziesięciolecia współtworzyła historię miejscowości.

Nieopodal Radoszyc położony jest zalew Antoniów, to doskonałe miejsce na wypoczynek i aktywne spędzanie czasu. Zbiornik otoczony jest zielenią i oferuje piaszczyste plaże, kąpielisko oraz miejsca do rekreacji. Wokół zalewu prowadzi ścieżka pieszo-rowerowa, idealna na spacer, przejażdżkę rowerem czy rolki. To atrakcyjne miejsce zarówno na rodzinny wypoczynek, jak i letnią aktywność na świeżym powietrzu.
Radoszyce to miejsce dla tych, którzy chcą podczas jednej wycieczki połączyć historię Polski, lokalne dziedzictwo i aktywny wypoczynek.

Kilka kilometrów od Końskich leżą Modliszewice. Miejscowość zachowała interesujący zespół dawnej siedziby ziemiańskiej. Historia tutejszego dworu wiąże się m.in. z rodami Lipskich, Humieckich i Małachowskich.

Zabytkowy zespół przypomina o czasach, gdy niewielkie miejscowości były częścią rozległych dóbr ziemskich, a dwory pełniły funkcję zarówno mieszkalną, jak i gospodarczą.
Modliszewice są dobrym przykładem tego, jak podczas poznawania Ziemi Koneckiej można łączyć historię lokalnych rodów z architekturą i krajobrazem dawnej wsi.

Maleniec jest jednym z najcenniejszych punktów na mapie dziedzictwa przemysłowego Ziemi Koneckiej. Znajduje się tam zabytkowy zakład hutniczy położony nad rzeką Czarną Konecką. Fabryka została uruchomiona w 1784 roku przez Jacka Jezierskiego. Wykorzystywano w niej energię wody do napędzania urządzeń hutniczych — zakład posiadał aż 18 kół wodnych. Produkowano między innymi wyroby z żelaza, a później także gwoździe, blachę i narzędzia. W XIX wieku zakład został rozbudowany i zmodernizowany, stając się jednym z najważniejszych ośrodków hutniczych w Królestwie Polskim. Podczas powstania styczniowego w Maleńcu produkowano również broń i wyposażenie dla powstańców. Zakład działał do 1967 roku, a następnie został uznany za zabytek techniki. Obecnie jest jednym z najlepiej zachowanych zabytków dawnego hutnictwa i pokazuje, jak wyglądała produkcja przemysłowa z wykorzystaniem energii wodnej.
Maleniec pokazuje, że dawna technika może być równie interesującym celem wycieczki jak pałac, kościół czy rezerwat przyrody.

Jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc regionu jest rezerwat Skałki Piekło pod Niekłaniem.
Wśród lasu znajdują się formy skalne powstałe z piaskowców. Wielowiekowe procesy erozyjne nadały im różnorodne kształty – można wśród nich dostrzec baszty, nawisy czy przypominające grzyby ostańce.
Dzięki położeniu w lesie miejsce ma wyjątkowy charakter. Spacer pomiędzy skałami jest jednocześnie krótką lekcją geologii i okazją do poznania krajobrazu północnej części Ziemi Koneckiej.

Rezerwat Gagaty Sołtykowskie pokazuje zupełnie inną stronę historii regionu.
W miejscu dawnej działalności górniczej zachowały się warstwy geologiczne, w których odkryto tropy dinozaurów sprzed 200 milionów lat. Znalezione ślady pozwalają spojrzeć na dzisiejszy krajobraz Ziemi Koneckiej z perspektywy prehistorii.
Nazwa rezerwatu wiąże się z gagatem – odmianą węgla brunatnego o charakterystycznym czarnym połysku. Dziś najważniejszym walorem tego miejsca są jednak przede wszystkim jego wartości geologiczne i paleontologiczne. To ciekawy kierunek dla miłośników przyrody i historii Ziemi, a także doskonałe miejsce na spokojny spacer pośród świętokrzyskich lasów.